درمان قطع نخاع (ضایعه و آسیب طناب نخاعی کمر و گردن): علت و علائم

sakha

ضایعات نخاعی و آسیب‌دیدگی هر قسمت از نخاع یا عصب‌ها در انتهای کانال نخاع، غالباً باعث تغییرات دائمی در قدرت، احساس و عملکرد قسمت‌های مختلف بدن با مرتبط با ناحیه آسیب‌دیده می‌شود. درصورتی‌که شما اخیراً دچار ضایعات نخاعی شده‌اید، ممکن است جوانب مختلف زندگی شما تحت‌الشعاع قرار گیرد. بسیاری از دانشمندان در مورد این‌که روزی بتوان ضایعات نخاعی را ترمیم کرد خوش‌بین هستند. در این مدت، اقدامات درمانی و توان‌بخشی به بیشتر آسیب دیدگان کمک می‌کند تا به زندگی مولد و مستقل خود ادامه دهند.

آسیب‌دیدگی‌های نخاعی نیاز به اقدامات فوری پزشکی دارند و فردی که دچار سانحه شده است در ابتدای کار نمی‌تواند در درمان و مراقبت از خود مشارکت داشته باشد. برخی از متخصصین ازجمله نورولوژیست برای کمک به درمان اختلالات سیستم عصبی و جراح مغز و اعصاب که متخصص ضایعات نخاعی و مشکلات مختلف سیستم عصبی است برای ثابت و پایدار کردن بیماری تلاش می‌کنند. تیم توان‌بخشی که شامل تعدادی متخصص می‌شد نیز تحت رهبری یک پزشک متخصص ضایعات نخاعی اقدامات توان‌بخشی را انجام می‌دهند.

علائم


ضایعات نخاعی علائم مختلفی دارد. برخی از علائم شایع آسیب‌دیدگی‌های نخاعی عبارت‌اند از:

  • درد یا فشار شدید در گردن، سر یا کمر
  • بی‌حسی یا احساس گزگز در دست‌وپا، سر، انگشتان، پاها یا انگشتان پا
  • از دست دادن کنترل قسمت‌های مختلف بدن به‌صورت جزئی یا کلی
  • مثانه عصبی یا بی‌اختیاری یا احتباس ادرار یا مدفوع
  • نداشتن تعادل در هنگام راه رفتن
  • احساس غیرعادی بسته بودن، درد و فشار در قفسه سینه
  • اختلالات تنفسی پس از آسیب‌دیدگی
  • ایجاد توده‌ها و برآمدگی‌های غیرطبیعی در سر یا ستون فقرات

 دلایل


ضایعات نخاعی به دلیل آسیب‌دیدگی‌های مهره‌ها، رباط‌ها یا دیسک‌های ستون فقرات ایجادشده و یا ممکن است خود نخاع آسیب ببیند.ضایعات نخاعی غیر ضربه‌ای به دلیل ابتلا به آرتروز، سرطان، التهاب، عفونت یا تحلیل دیسک بین مهره‌ای ستون فقرات ایجاد می‌شوند.چه آسیب‌دیدگی به دلیل ضربه باشید یا این ضایعات به دلایل غیر ضربه‌ای ایجادشده باشند، بر فیبرهای عصبی که از ناحیه آسیب‌دیده عبور می‌کنند اثر گذاشته و ممکن است باعث ایجاد اختلال در برخی عضلات و عصب‌های مرتبط با ناحیه آسیب‌دیده شوند.

 علل شایع آسیب دیدن نخاع


شایع‌ترین دلایل ایجاد ضایعات نخاعی در جهان عبارت‌اند از:

  • تصادفات موتوری
  • زمین خوردن
  • اعمال خشونت شامل تیراندازی یا زخم‌های ناشی از ضربات چاقو
  • آسیب‌های ورزشی مانند ورزش‌های پربرخورد و شنا و غواصی در آب‌های کم‌عمق
  • بیماری‌ها مانند سرطان، آرتروز، پوکی استخوان و التهابات نخاعی

عوارض


نخست، تغییراتی اساسی در عملکردهای بدن ایجاد می‌شود. به‌هرحال، تیم درمانی به شما کمک می‌کند تا روش‌های موردنیاز برای کاهش و تعدیل تغییرات ناشی از ضایعات نخاعی را به کار بگیرید. نقاطی در بدن که معمولاً تحت تأثیر ضایعات نخاعی قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:

مثانه

مثانه ادرار که از کلیه‌ها واردان می‌شود را ذخیره می‌کند. ممکن است مغز قادر به کنترل مثانه نباشد زیرا انتقال‌دهنده‌های پیام (نخاع) دچار آسیب‌دیدگی شده‌اند.تغییرات در کنترل مثانه احتمال بروز عفونت در مجرای ادرار را افزایش می‌دهد. همچنین ممکن است این مشکلات باعث عفونت کلیه یا ایجاد سنگ کلیه و سنگ مثانه نیز شود.

احساس پوست

با توجه به سطح و میزان آسیب‌دیدگی عصبی ممکن است شما حس لامسه را در قسمتی از پوست یا کل بدن از دست بدهید؛ بنابراین درصورتی‌که پوست شما آسیب ببیند یا تحت‌فشار، گرما و سرما قرار گیرد قادر نخواهد بود که پیامی به مغز ارسال کند.

کنترل گردش خون

ضایعات نخاعی ممکن است باعث ایجاد اختلال در سیستم گردش خون شود که این اختلالات می‌تواند گستره‌ای از مشکلات از پایین آمدن فشارخون تا تورم اندام‌های بدن باشد. این تغییرات در سیستم گردش خون احتمال لخته شدن خون مانند ترومبوز ورید عمقی یا آمبولی ریه را افزایش می‌دهد.

 دستگاه تنفسی

ضایعات نخاعی ممکن است باعث ایجاد اختلالات تنفسی شود و درصورتی‌که عضلات سینه و شکم نیز آسیب‌دیده باشند باعث سرفه می‌شود. این‌ها شامل دیافراگم و عضلات دیواره قفسه سینه و عضلات شکم نیز می‌شود.

میزان آسیب‌دیدگی عصبی، نوع مشکلات تنفسی را مشخص می‌کند. اگر شما دچار ضایعات نخاع صدری یا گردنی شده باشید احتمال ابتلا به التهاب ریه و مشکلات دیگر ریوی افزایش می‌یابد.

تون عضلانی

برخی از افراد مبتلابه ضایعات نخاعی یک یا دو نوع مشکلات مرتبط با تون عضلانی را تجربه می‌کنند: انقباض یا حرکت غیرارادی عضلات (اسپاسم) یا نرم و شل شدن تون عضلانی (شلی)

 تناسب‌اندام

کاهش وزن و آرتروفی عضلات بلافاصله پس از آسیب‌دیدگی نخاعی ایجاد می‌شوند. محدودیت‌های حرکتی باعث ایجاد سبک زندگی بدون تحرک شده و احتمال چاقی، ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی و دیابت را افزایش می‌دهد.

سلامت جنسی

ازنظر جنسی، ممکن است توانایی باروری و عملکردهای جنسی در اثر ضایعات نخاعی تحت تأثیر قرار گیرد. مردان ممکن است مشکلاتی در نعوظ و انزال پیدا کنند و در زنان نیز ممکن است تغییراتی در ترشحات واژن ایجاد شود.

درد

برخی از مردم دچار درد در عضلات یا مفاصل شده که ناشی از استفاده بیش‌ازحد از برخی گروه‌های عضلات است. درد عصبی که به آن نوروپاتی گفته می‌شود نیز ممکن است پس از ضایعات نخاعی ایجاد شود به‌خصوص در افرادی که دچار آسیب‌دیدگی‌های ناقص شده‌اند.

افسردگی

مواجه‌شدن با تغییرات و درد ناشی از ضایعات نخاعی و زندگی با این عوارض باعث ایجاد افسردگی در فرد می‌شود.

آزمایش‌ها و تشخیص


در بخش اورژانس، پزشک با بررسی‌های دقیق قادر به رد آسیب‌دیدگی نخاعی است، آزمایش‌هایی برای مشخص کردن وضعیت حسی و حرکتی و برخی از پرسش‌ها در مورد تصادف نیز توسط وی انجام می‌شود.

اما اگر فرد آسیب‌دیده از گردن درد شکایت داشته باشد، هوشیاری کامل نداشته باشند یا علائم واضحی مرتبط با ضایعات نخاعی داشته باشند باید آزمایش‌های فوری تشخیصی انجام شود.

این آزمایش‌ها عبارت‌اند از: اسکن توموگرافی کامپیوتری (سی تی اسکن)، عکس‌برداری به‌وسیله اشعه ایکس، تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی)

چند روز پس از آسیب‌دیدگی، زمانی که تورم‌ها از بین رفتند، پزشک معاینات نورولوژیکی را انجام می‌دهد تا سطح و میزان آسیب‌دیدگی را مشخص کند. این آزمایش‌ها شامل تست قدرت عضلات و توانایی‌های حسی با لمس آرام و سوزن می‌شود.

درمان و داروها


متأسفانه، در حال حاضر روشی برای درمان ضایعات نخاعی وجود ندارد. به‌هرحال، محققان در حال بررسی و تحقیق در مورد روش‌های درمانی جدید شامل پروتزها و داروها هستند که ممکن است بازسازی سلول‌های عصبی را ارتقا داده یا عملکرد عصب‌های باقی‌مانده پس از آسیب‌دیدگی را بهبود بخشند.

امروزه درمان ضایعات نخاعی بر جلوگیری از بروز حوادث و توانمندسازی افراد مبتلا برای بازگشت به زندگی فعال و مولد تأکید دارد.

 درصحنه حادثه

انجام اقدامات فوری پزشکی برای به حداقل رساندن آسیب‌های سر، گردن و کمر بسیار ضروری است؛ بنابراین درمان ضایعات نخاعی غالباً از صحنه سانحه یا حادثه آغاز می‌شود.

پرسنل اورژانس معمولاً اقدامات زیر را انجام می‌دهند:

  • ثابت نگهداشتن ستون فقرات در اسرع وقت و استفاده از گردن بندهای طبی سخت و تخت‌های سفت حمل بیمار
  • استفاده از تخت حمل بیمار برای انتقال وی به بیمارستان

در بخش اورژانس

زمانی که بیمار به بیمارستان رسید، پزشک اقدامات زیر را انجام می‌دهد:

  • حفظ قدرت تنفسی بیمار
  • ثابت نگهداشتن گردن برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی‌های نخاعی

پزشک ممکن است برای آسیب‌دیدگی‌های حاد و شدید اقدامات زیر را انجام دهد:

  • انجام عمل جراحی. پزشکان ممکن است برای بیرون آوردن مایعات یا بافتی که باعث اعمال فشار بر نخاع شده است (لامینکتومی رفع فشار)، برداشتن تکه استخوان‌ها شکسته، تکه‌های دیسک یا اشیای خارجی، جوش دادن مهره‌های شکسته شده یا آتل‌بندی ستون فقرات از عمل‌های جراحی استفاده کنند.
  • ترکشن. این روش برای تثبیت ستون فقرات و تراز کردن آن به‌کاربرده می‌شود.
  • متیل پرونیزولون (مدرول). اگر این داروهای استروئیدی تا 8 ساعت پس از آسیب‌دیدگی مصرف شوند ممکن است برخی از بیماران بهبود یابند. به نظر می‌رسد که این داروها آسیب‌دیدگی سلول‌های عصبی و التهاب مناطق نزدیک به آسیب‌دیدگی را کاهش می‌دهند.
  • درمان‌های تجربی و آزمایشی. دانشمندان در حال انجام تحقیقاتی در مورد چگونگی پیشگیری از مرگ سلول‌ها، کنترل تورم و التهاب و افزایش قدرت بازسازی یا ترمیم عصب‌ها هستند.

 توان‌بخشی

افراد مبتلابه ضایعات نخاعی از مزایای توان‌بخشی بهره‌مند می‌شوند که عبارت‌اند از:

  • فیزیوتراپی که به تقویت عضلات، هماهنگی و توانایی حرکتی عضلات کمک می‌کند
  • استفاده از ابزار کمکی مانند ویلچر، والکر و بر یس‌های پا
  • استفاده از ابزار کمکی و تطبیقی برای ایجاد ارتباط
  • کاردرمانی که بر توانایی‌های حرکتی کوچک تمرکز دارد
  • روش‌هایی برای نظافت و مدیریت مثانه و روده
  • روش‌های مقابله با اسپاسم و دردهای عضلانی
  • روش‌های بازسازی مانند ورزش و رژیم غذایی سالم
  • تحریک الکتریکی برای کمک به بازسازی عملکردهای عصبی عضلانی و عملکردهای حسی یا آناتومیک (مانند مثانه، روده یا عملکردهای تنفسی)