علت و علائم بیماری ام اس (ms) و درمان آن

ms1

بیماری ام‌اس یا فلج چندگانه بیماری است که مغز و یا طناب نخاعی را درگیر می‌کند و می‌تواند موجب بروز علائم بسیار زاد و مختلفی مانند اختلالات بینایی، مشکل در حرکت دادن دست و پا، اختلال احساس لامسه و مشکلات تعادلی شود.

ام اس، بیماری است که تا پایان عمر با شخص می‌ماند  و گاهی اوقات موجب بروز عوارض جدی و ناتوانی‌هایی می‌شود، اما در مواردی نیز این بیماری بسیار خفیف است. میانگین امید به زندگی برای بیماران مبتلا به ام‌اس تا حدودی کمتر است. هر چند ام اس ممکن است در هر سنی بروز کند اما این بیماری اغلب در سنین بیست و سی سالگی تشخیص داده می‌شود. ام‌اس در بین زنان، بین دو تا سه برابر بیشتر از مردان شایع است.

در صورتی که فکر می‌کنید علائم بیماری ام اس، که در ادامه به آن اشاره شده است، را دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید. به پزشک خود در مورد نوع علائمی که دارید و الگوهای بروز این علائم دقیقا توضیح دهید. توضیح در مورد جزئیات دقیق علائمی که دارید می‌تواند کمک بزرگی به پزشک شما کند تا با دقت بیشتری تشخیص دهد که شما به بیماری ام‌اس مبتلا هستید یا خیر. در صورتی که پزشک شما به ابتلای به ام اسپوندلیت آنکیلوزان مشکوک باشد، شما را به یک متخصص نورولوژی (متخصص بیماری‌های مربوط به سیستم عصبی) ارجاع می‌دهد تا وضعیت شما به طور تخصصی ارزیابی شود.
آزمایش‌های مختلف قادر است بیماری ام‌اس و نوع آن را تشخیص دهد و بسته به نوع و درجه بیماری روند درمانی و کنترل این بیماری را پیش گیرد.
جهت رزرو نوبت یا مشاوره در مورد علائم این بیماری و نیز راههای درمان و کنترل آن می‌توانید با ما از طریق شماره‌ی 02188415320  تماس حاصل فرمایید.

علائم بیماری ام اس


بیماری ام‌اس ممکن است بر هر قسمتی از بدن تاثیر بگذارد و طیف وسیعی از علائم مختلف را می‌تواند ایجاد کند. هر یک از بیماران به شکل متفاوتی با بیماری ام‌اس درگیر می‌شوند. علائم اصلی بیماری ام‌اس عبارتند از:

خستگی مفرط

بیماران اغلب اظهار می‌کنند که به طور غیرعادی و بیش از حد، احساس خستگی زیاد می‌کنند، به طوری که حتی انجام دادن ساده‌ترین کارها برایشان مشکل و خسته‌کننده است.

اختلالات بینایی

ممکن است مشکلات زیر را پیدا کنید:

  • از دست دادن قدرت بینایی در چشمی که درگیر بیماری شده است که این حالت بین چند روز تا چند هفته ادامه پیدا می‌کند.
  • کور رنگی
  • درد چشم که کعمولا با حرکت دادن چشم‌ها بدتر می‌شود
  • دیدن بارقه‌ی نور در هنگام حرکت دادن چشم
  • دو بینی 

داشتن حس غیرعادی در بدن

این مورد تغلب شامل احساس گزگز و سوزن سوزن شدن یا خواب رفتن و بی حسی اعضای مختلف بدن از جمله دست، پا یا تنه می‌شود که این حالت معمولا ظرف چند روز شدیدتر می‌شود و به نقاط دیگر بدن گسترش می‌یابد.

گرفتگی، خشکی و احساس ضعف در عضلات

بیماری ام‌اس می‌تواند اثرات زیر را بر عضلات داشته باشد:

  • منقبض شدن شدید و دردناک عضله (اسپاسم)
  • خشک شدن عضله و مقاومت آن در برابر حرکت
  • احساس ضعف

مشکلات حرکتی

ممکن است با مشکلات زیر رو به رو شوید:

  • مشکل در اجرای درست حرکات (مترجم: مانند حرکت در جهت نادرست و انداختن اشیاء)
  • مشکل در حفظ تعادل و هماهنگی بین اعضای بدن
  • لرزش دست و پا
  • سرگیجه و سبکی سر

درد

برخی از افراد مبتلا به ام‌اس دچار درد می‌شوند که این دردها به دو صورت می‌تواند باشد:

  • درد ناشی از خود بیماری ام‌اس (درد نوروپاتیک) – این درد ممکن است به صورت دردی تیز و تیرکشنده در صورت و یا به صورت انواع دردهای مختلف در دست و پا و تنه باشد. برای مثال ممکن است شخص احساس سوزش، گزگز و سوزن سوزن شدن، احساس گرفتگی یا احساس تنگی و تحت فشار بودن بکند. اسپاسم‌های عضلانی نیز می‌تواند بسیار دردناک باشد.
  • دردهای اسکلتی-عضلانی- ممکن است بیماری ام‌اس به طور غیر مستقیم موجب بروز درد کمر، درد گردن و درد در سایر مفاصل بدن شود.

مشکل در یادگیری، فکر کردن و برنامه ریزی کردن

برخی از بیماران مبتلا به ام‌اس دچار مشکلات ادراکی می‌شوند از جمله:

  • مشکل در یادگیری و به خاطر سپردن اطلاعات جدید، کند بودن در پردازش اطلاعات زیاد یا فکر کردن به چند چیز به طور همزمان
  • محدود شدن میزان تمرکز
  • تکلم در هنگام صحبت کردن
  • مشکل در برنامه ریزی کردن و حل مشکلات
  • مشکل در استدلال کردن به طور مثال در حل مسائل ریاضی یا حل یک پازل

مشکلات روحی

بسیاری از افراد مبتلا به ام اس، دوره‌هایی از افسردگی را تجربه می‌کنند. این بیماران همچنین ممکن است دچار اختلالات اضطرابی شوند.

مشکلات جنسی

ام اس می‌تواند بر عملکرد جنسی فرد نیز تاثیراتی داشته باشد. هم مردان و هم زنان مبتلا به ام اس، معمولا متوجه می‌شوند که میل جنسی کمتری نسبت به قبل دارند.

مشکل در کنترل ادرار و مدفوع

ابتلا به مشکلات مربوط به دفع، در افراد مبتلا به ام‌اس شایع است. برخی از این مشکلات عبارتند از:

  • ابتلا به تکرر ادرار
  • احساس اضطرتر شدید و ناگهانی برای ادرار کردن که ممکن است منجر به ریزش ادرار شود.
  • چندین بار بلند شدن از خواب در طول شب برای رفتن به دستشویی
  • ابتلای مکرر به عفونت مجاری ادرار

علت بروز بیماری ام‌اس چیست؟


در بیماری ام اس، سیستم ایمنی بدن به لایه‌ی محافظی که اطراف عصب‌ها را پوشانده است حمله می‌کند. نام این لایه‌ی محافظتی، غلاف میلین است. حمله‌ی سیستم ایمنی بدن به میلین موجب آسیب دیدگی و زخم شدن خود میلین و احتمالا عصب‌های داخل آن می‌شود که این موضوع می‌تواند در انتقال پیام‌های عصبی اختلال ایجاد کند و یا سرعت انتقال پیام‌ها را کاهش دهد.

دلیل این عملکرد غیرعادی سیستم ایمنی بدن نامشخص است، اما برخی از عواملی که تصور می‌شود در این زمینه دخیل باشند عبارتند از:

  • ژنتیک- بیماری ام‌اس به طور مستقیم به ارث نمی رسد اما شانس ابتلا به ام‌اس در افرادی که یکی از نزدیکانشان به این بیماری مبتلا است، بیشتر است.
  • کمبود ویتامین D و نور خورشید-   کمبود ویتامین D و عدم قرار گرفتن در برابر نور خورشید به اندازه‌ی کافی، می‌تواند در ابتلا به این بیماری موثر باشد. البته هنوز مشخص نیست که با توجه به این موضوع، مکمل‌های ویتامین D می‌توانند در پیشگیری از ابتلا به ام‌اس موثر باشند یا خیر.
  • سیگار- افرادی که سیگار می‌کشند دو برابر سایرین در معرض ابتلا به بیماری ام‌اس هستند.
  • عفونت ویروسی- تصور می‌شود که برخی از انواع عفونت‌های ویروسی خصوصا عفونت‌های ایجاد شده بر اثر ویروس Epstein-Barr می‌توانند سیستم ایمنی بدن را به نحوی تحریک کنند که منجر به ابتلا به بیماری ام‌اس شود.

انواع بیماری ام‌اس


نوع عود‌کننده و فروکش‌کننده (RRMS)

در این نوع از ام اس، علائم بیماری به طور واضحی ناگهان عود می‌کنند  و بیماری فعال می‌شود و پس از آن مجددا بیماری فروکش می‌کند. در دوره‌ی فروکش کردن بیماری، علائم ام‌اس کاملا ناپدید می‌شوند و یا بسیار خفیف هستند و طی این دوره، بیماری هیچ پیشرفتی نمی کند. در اغلب موارد، بیماری ام‌اس از نوع "عودکننده و فروکش‌کننده" است.

سندرم ایزوله‌ی بالینی (CIS)

در این نوع از بیماری ام اس، علائم بیماری تنها یکبار بروز می‌کنند که این مسئله به خاطر تخریب میلین در سیستم اعصاب مرکزی است. دوره‌ی بروز علائم تا 24 ساعت طول می‌کشد.

ام اس پیشرونده‌ی اولیه (PPMS)

در این حالت عملکرد سیستم عصبی با گذر زمان و با هر بار عود کردن علائم بیماری، بدتر و بدتر می‌شود و در واقع بیماری به طور مداوم شدت پیدا می‌کند. البته همچنان در برخی از دوره‌های کوتاه مدت، بیماری ثبات پیدا می‌کند و علائم فروکش می‌کنند.

ام اس پیشرونده‌ی ثانویه (SPMS)

ام اس پیشرونده در واقع حالت شدت یافته و پیشرفته‌ی ام‌اس پیشرونده‌ی اولیه است. در این حالت همچنان در دوره‌های کوتاه مدت بیماری فروکش می‌کند اما به طور کلی بیماری به تدریج شدت پیدا می‌کند و عملکرد بیمار و میزان ناتوانی او بدتر می‌شود.

تشخیص بیماری ام اس


تشخیص بیماری ام‌اس کار پروسه‌ی پیچیده‌ای است چرا که هیچ تست منفرد و مشخصی برای تایید قطعی ابتلا به ام‌اس وجود ندارد و لازم است که پزشک تمامی علل احتمالی دیگری که ممکن است موجب بروز علائم شده‌اند را بررسی کند تا مطمئن شود که به مشکل یا بیماری دیگری مبتلا نیستید.

برخی از تست‌هایی که برای تایید ابتلا به بیماری ام‌اس ممکن است انجام شوند عبارتند از:

آزمایشات عصبی (نورولوژیکی)

متخصص اعصاب شما را معاینه می‌کند و در حین معاینه به دنبال علائمی مانند تغییر در دید، ضعف دید، حرکات غیرعادی چشم، ضعف در دست و پاها، اختلال در هماهنگی اعضای بدن، مشکل در صحبت کردن و واکنش نشان دادن به محرک‌ها می‌گردد.

عکسبرداری ام.آر.آی

ms2

اسکن ام.آر.آی می‌تواند وجود آسیب یا زخم در غلاف میلین در مغز و یا طناب نخاعی را نشان دهد. در اغلب افرادی که به بیماری ام.اس مبتلا هستند، انجام این عکسبرداری به تایید تشخیص پزشک (در ابتلا به ام اس) کمک  زیادی می‌کند.

آزمون پتانسیل برانگیخته

این آزمون یک آزمون کاملا بدون درد است که در ان مشخص می‌شود که مغز شما، پیام‌های عصبی را دیرتر از زمان نرمال دریافت می‌کند یا خیر.

پانکسیون کمری (نمونه برداری از مایع مغزی-نخاعی)

در تست پانکسیون کمری، یک سوزن در قسمت پایینی کمر قرار داده می‌شود و مقداری از مایع مغزی نخاعی برای نمونه برداشته می‌شود. تست پانکسیون کمری برای دریافت اطلاعات بیشتر از وضعیت شما و در صورتی انجام می‌شود که علائم شما یا نتایج به دست آمده از اسکن مغزی، غیرعادی باشند.

آزمایش خون

آزمایشات خون معمولا برای بررسی ابتلای بیمار به سایر مشکلات و بیماری‌ها مانند کمبود ویتامین B یا بتلا به بیماری عصبی نادر به نام نورومیلیت اپتیکا، تجویز می‌شوند.

درمان بیماری ام‌اس


در حال حاضر هیچ روش درمان قطعی برای ازبین بردن بیماری ام.اس وجود ندارد اما می‌توان با دارودرمانی و برخی از تکنیک‌های درمانی دیگر، علائم این بیماری را کنترل یا برطرف کرد.

روش درمان بیماری ام‌اس به نوع علائم بیمار و شدت آنها و میزان ناتوانی او بستگی دارد. برای مثال استراتژی درمان مب تواند به یکی از شکل‌های زیر باشد:

  • برطرف کردن دوره‌های عود کردن علائم ام‌اس (با تزریق استروئید)
  • برطرف کردن علائم خاص ناشی از ام اس
  • درمان برای کاهش تعداد دفعات عود بیماری (درمان با داروهای تعدیل‌کننده‌ی بیماری)

یک تیم متشکل از متخصصین مختلف برای درمان بیماری شما به شما کمک می‌کنند. این تیم می‌تواند شامل متخصص و فلوشیپ بیماری‌های مغز و نخاع، فیزیوتراپیست یا متخصص گفتاردرمانی و سایر متخصصین باشد.

زندگی کردن با بیماری ام اس


اگر پزشک به طور قطع تشخیص داده که شما به بیماری ام‌اس مبتلا هستید، ممکن است لازم باشد که زندگی خود را به نحوی با بیماری که دارید انطباق دهید و در آن تغییراتی ایجاد کنید. اما به یاد داشته باشید که با انجام درمان‌ها و مراقبت‌های مناسب شما می‌توانید زندگی طولانی، سالم و فعالی داشته باشید.

مراقبت از خود

مراقبت از خود شامل تمامی کارهایی می‌شود که هر روز برای حفظ سلامت فیزیکی و روحی خود انجام می‌دهید و از بروز بیماری‌های دیگر و آسیب‌های احتمالی پیشگیری کرده و با علائم خفیفی که به آن دچار شده‌اید کنار می‌آیید.

مراجعه منظم به پزشک

شما باید به طور منظم با متخصص مغز و اعصاب در تماس باشید  و علاوه بر این باید سالی یکبار وضعیت فیزیکی شما و روند درمانتان به طور کامل بررسی شود.

غذای سالم و ورزش

داشتن رژیم غذایی سالم و متعادل می‌تواند به شما کمک کند که برخی از علائم بیماری ام‌اس مانند خستگی مفرط و یبوست را بهبود دهید.

داشتن فعالیت فیزیکی و ورزش کردن به صورت منظم هم برای سلامتی و هم برای حفظ چابکی و توان فیزیکی بدن شما مفید است.

ترک سیگار

در صورتی که سیگاری هستید، باید بدانید که ترک سیگار می‌تواند به کند کردن روند پیشروی بیماری ام‌اس کمک کند.